Kelime bilmek ile kelime sorusunu doğru çözmek farklı becerilerdir. YDS'de sözcük soruları belirli kalıplarla sorulur ve her kalıbın kendine özgü bir çözüm yaklaşımı vardır. Aşağıda soru tipleri, çözüm teknikleri ve bilinmeyen bir sözcükle karşılaşıldığında izlenecek yol açıklanmaktadır.
Kelime sorusu tipleri
1. Sözcük bilgisi (boşluk doldurma)
Tek cümle verilir, boşluğa uygun sözcük istenir. Çeldiriciler genellikle aynı sözcük türünden (hepsi sıfat ya da hepsi fiil) seçilir; yani gramer size yardım etmez, anlam ayrımını bilmeniz gerekir.
2. Eşanlam / yakın anlam
Cümlede altı çizili bir sözcüğün yerine geçebilecek ifade sorulur. Burada dikkat edilecek nokta, "sözlük anlamı aynı" değil "bu cümlede yerine geçebilir" olmasıdır. Bir sözcüğün sözlükte yazan karşılığı, o bağlamda çalışmayabilir.
3. Cümle tamamlama ve cloze test
Paragrafın akışına uygun sözcük ya da bağlaç istenir. Bu tip, saf kelime bilgisinden çok mantıksal ilişki okumayı ölçer: sebep-sonuç mu, zıtlık mı, örnekleme mi?
4. Okuma parçası içinde dolaylı ölçüm
Doğrudan kelime sorulmaz ama paragrafın anahtar cümlesindeki bir sözcüğü bilmiyorsanız, kendisine bağlı iki-üç soruyu birden kaybedersiniz. En pahalı kelime açığı budur.
Cümledeki ipuçlarını okumak
Boşluklu sorularda cümlenin geri kalanı, doğru cevabın yönünü neredeyse her zaman belli eder. Dört tip ipucu vardır:
Zıtlık işaretleri
although, whereas, however, despite, on the contrary, nevertheless gördüğünüzde, boşluğa cümlenin diğer yarısının tersi anlamda bir sözcük gelir.
Although the initial results were promising, subsequent trials proved
______.
"Promising" olumluysa, boşluk olumsuz olmalı: disappointing, inconclusive.
Denklik işaretleri
similarly, likewise, in the same way, and, moreover aynı yönde devam eder. Boşluk, cümlenin diğer yarısıyla uyumlu olmalıdır.
Sebep-sonuç işaretleri
because, therefore, consequently, as a result, thus — boşluk ya sebeptir ya sonuç. Hangisi olduğunu bağlacın yönü söyler.
Tanım ve örnekleme
that is, in other words, such as, for instance ve iki virgül arasına alınmış açıklamalar, bilinmeyen sözcüğün anlamını doğrudan verir. Bu yapıyı gördüğünüzde bilmediğiniz kelimeyi tahmin etmeye çalışmayın; açıklamayı okuyun.
Kök, ön ek ve son ekten anlam çıkarmak
Bilmediğiniz bir sözcükle karşılaştığınızda, parçalarını tanıyorsanız anlamını daraltabilirsiniz. En çok işe yarayan ön ekler:
| Ön ek | Anlam | Örnek |
|---|---|---|
| a-, an- | -sız, yokluk | apathy, atypical, anonymous |
| anti-, contra- | karşı | antagonise, contradict |
| de-, dis- | tersine çevirme, ayırma | deplete, disperse, discard |
| in-, im-, un-, il-, ir- | olumsuzluk | inadequate, impartial, irrelevant |
| inter- | arasında | intervene, interfere |
| over- | aşırı, üstünde | overwhelm, overlook, outweigh |
| pre-, fore- | önce | precede, preliminary, foresee |
| sub- | altında, ikincil | subordinate, subside, submerge |
| trans- | öte, karşıya | transparent, transient |
Son ekler ise sözcük türünü verir ve bu, şıkları elemede doğrudan işe yarar: -tion, -ment, -ity, -ance isim; -ise, -ify, -ate fiil; -ous, -ive, -al, -able, -ent sıfat yapar. Boşluğun gramer olarak isim gerektirdiğini görüyorsanız, sıfat eki taşıyan şıkları okumadan eleyebilirsiniz.
Eleme stratejisi
Doğru cevabı bulmak yerine yanlışları elemek, çoğu zaman daha hızlıdır. Şu sırayı izleyin:
- Gramer uyumunu kontrol edin. Boşluk isim mi, sıfat mı, fiil mi istiyor? Uymayan şıklar gider.
- Cümlenin yönünü belirleyin. Olumlu mu olumsuz mu bir sözcük gerekiyor? Yön bağlaçlarına bakın. Yanlış yöndeki şıklar gider.
- Eşdizimliliğe bakın. İngilizcede bazı sözcükler belirli sözcüklerle birlikte kullanılır: pose a threat, draw a conclusion, meet a deadline. Kulağınıza yanlış geliyorsa muhtemelen yanlıştır.
- Kalan şıkları cümleye yerleştirip okuyun. İki şık kaldıysa, ikisini de yerine koyup cümlenin tamamını okumak neredeyse her zaman ayırt eder.
Klasik tuzaklar
Sahte dostlar (false friends)
Türkçeye benzeyen ama farklı anlama gelen sözcükler: actual "aktüel/güncel" değil "gerçek" demektir; eventually "eventüel" değil "sonunda" demektir; sensible "hassas" değil "makul" demektir.
Aynı köke sahip farklı türler
economic (ekonomiyle ilgili) ile economical (tutumlu), historic (tarihî öneme sahip) ile historical (tarihsel) arasındaki fark düzenli olarak sorulur.
Şıkkın "tanıdık" gelmesi
Bir şıkkı daha önce gördüğünüz için seçmek, sınavdaki en yaygın hatadır. Tanıdıklık, doğruluk değildir. Cevabı gerekçelendiremiyorsanız, tanıdıklık hissine güvenmeyin.
Aşırı güçlü ifadeler
Okuma sorularında always, never, all, none, entirely gibi mutlak ifadeler içeren şıklar genellikle yanlıştır. Akademik metinler ihtiyatlı yazılır; şıkkın da ihtiyatlı olması beklenir.
Zaman yönetimi
Sözcük soruları için soru başına 30-40 saniye makul bir bütçedir. Bu süreyi aştığınızda bir karar verin: ya elemeyle en olası şıkkı işaretleyip geçin, ya da soruyu işaretleyip sonra dönün. Tek bir kelime sorusuna iki dakika harcamak, sonraki üç okuma sorusunu kaybetmek demektir.
Bilinmeyen bir sözcükle karşılaşmak beklenen bir durumdur. Sınav, her kelimenin bilinmesini değil, bilinmeyenlerin etrafından dolaşılabilmesini ölçer. İpucu okuma ve eleme becerileri, kelime dağarcığı kadar puan getirir.
Adım adım örnek çözüm
Yukarıdaki teknikleri tek bir soruda birlikte görelim.
Although the initial findings appeared to support the hypothesis, subsequent
replications ______ the original conclusion, forcing the team to revise their model.
A) reinforced B) undermined C) anticipated D) postponed E) illustrated
Adım 1 — Gramer. Boşluk, replications öznesinin fiili. Beş şık da geçmiş zaman fiili; gramer eleme yapmıyor. Geçiyoruz.
Adım 2 — Yön. Cümle Although ile başlıyor: zıtlık var. İlk yarıda bulgular hipotezi destekliyor; öyleyse ikinci yarıda tam tersi bir şey olmalı. Ayrıca cümlenin sonundaki forcing the team to revise their model ifadesi bunu doğruluyor — modeli gözden geçirmek zorunda kalmışlarsa, sonuç sarsılmış demektir.
Adım 3 — Eleme.
- reinforced (pekiştirdi) — zıtlık kuralına aykırı. Elenir.
- anticipated (öngördü) — anlamsız; tekrarlar bir sonucu "öngörmez". Elenir.
- postponed (erteledi) — bir "sonuç" ertelenmez; eşdizimlilik yanlış. Elenir.
- illustrated (örnekledi) — zıtlık yok, üstelik ilk yarıyla aynı yönde. Elenir.
- undermined (temelini sarstı) — hem zıtlığı hem de "modeli revize etme" sonucunu karşılıyor. Doğru cevap: B
Dikkat edin: doğru cevabı bulmak için yalnızca undermine kelimesini bilmek yetmedi; cümledeki zıtlık işaretini görmek ve diğer şıkların eşdizimlilik açısından neden uymadığını fark etmek gerekti. Kelime bilgisi bu sürecin girdisidir, çıktısı değil.